Dorpsgenoten

Een kleine samenleving, ons dorpje Waspik
samen wonen, samen werken, samen leven

Het leven in ons dorpke gaat z’n gangetje
ook op het adres A8
daar woont de familie de Jong
nazaten van Izak en Eva
Het zijn Rosetta, Abraham, Eva en Andries
broers en zussen, allen ongetrouwd
in de leeftijd van rond de 40 en 50 jaar.
In de buurt staan Roosje, Bram, Eva
en Andries alias Louis bekend als een hecht gezin.

De mannen trekken aanvankelijk met paard en kar
de wijde omgeving door om bij boeren oud ijzer
en andere “overbodige” spullen op te halen
later schaffen ze daar een eigen Ford voor aan.
Schroot wordt door hen verhandeld
wagonladingen vol via het spoor
nog bruikbare spullen gerepareerd en weer verkocht
daarnaast verzamelen ze leerafval en dierlijk botmateriaal
dat voor de productie van lijm wordt gebruikt.
Je treft ze regelmatig bij scheepswerf Ruitenberg
om handel te drijven of een praatje te maken.

Dorpsbewoners, die je op zaterdag
als iedereen nog druk bezig is hun werk
af te maken voor de zondagsrust
door Waspik ziet kuieren
en een babbeltje aanknopen met hun buurtjes
dan is het namelijk hun rustdag.
In onze gemeenschap staan ze bekend
als Jood de Jong, gewone buurtjes net als jij en ik
hun leventje leidend met anderen om zich heen.

Ook ons dorpje Waspik belandt in een tijd
dat die rechtstaat helemaal verdwenen is.
Ineens komt er een verordening
dat deze joodse dorpsbewoners
niet meer welkom zijn
in de plaatselijke cafés, in de Harmoniezaal
en andere openbare gelegenheden
zelfs op het voetbalveld, niet meer dan een gewoon weiland
moet hen de toegang worden ontzegd.

“Verboden voor Joden” ..
gewoon deze buurtjes
die een gele ster op hun kleding moeten dragen
om vooral maar herkenbaar te zijn
waar zijn we mee bezig…..

In de vroege ochtend van donderdag 27 augustus 1942
kijken de buren raar op
er is geen leven in de brouwerij te zien op A8.
Alles is afgesloten, gordijnen niet geopend
en de verduistering hangt nog voor de ramen
waarschijnlijk zijn ze een dagje uit…

Op de avond van diezelfde dag
krijgt veldwachter Schoots de opdracht
om bij de leden van familie de Jong
een enveloppe te overhandigen
en hen mondeling mede te delen
dat zij zich dienen te melden
op vrijdag 28 augustus om 20.00 uur
op het station van Den Bosch.

Eenmaal daar aangekomen
treft ook hij nog niemand thuis
burgemeester Dekkers geeft aan Jan Stokman de smid
de opdracht om de deur te forceren.
Dan blijkt dat de woning is verlaten
waarschijnlijk in allerijl
de vaat staat nog op het aanrecht
kleding hangt nog over de stoelen
hebben Roosje, Bram, Eva en Louis
in de gaten gekregen
dat hun leven in gevaar is
en dat ze op zoek moeten naar mogelijkheden
om ergens onder te duiken
of te vluchten naar een plek
waar zij gewoon hun leven kunnen leiden?

De buren hebben die avond van te voren
rond half 11 wel een auto horen stoppen
is daar de familie ingestapt…
of was dat de veearts
die bij de overburen moest zijn????
Raadsels omtrent hun buurtjes
wat is er gebeurd en waar zijn ze gebleven

Het is aan te nemen dat buurman Cees IJpelaar
particulier chauffeur van een joodse directeur Samuel
hen in die bewuste nacht
naar de Belgische grens heeft gebracht.
Voor Cees een hachelijke situatie
maar gelukkig is hij niet zo bang uitgevallen
en doet wat in zijn vermogen ligt
om deze buurtjes te helpen.
Het plan om te vluchten naar Groot-Brittannië
wordt in Brussel verstoord
daar wordt de familie de Jong opgepakt
en overgebracht naar een verzamelkamp in Mechelen.

Op 24 oktober zijn ze met het 14e transport
naar concentratiekamp Auswitz in Polen gebracht
twee dagen en twee nachten staand in een goederenwagon
waar ze direct na aankomst in de gaskamer
hun leven hebben moeten geven

Rosetta, Abraham, Eva en Andries
die gewone vriendelijke buurtjes van A8
die hardwerkende medebewoners
van ons ozo rustige dorpje Waspik
zij komen nooit meer terug.

60 jaar na dato
als de huidige bewoners van Beneden Kerstraat 91
een aanbouw aan het huis gaan maken
stuiten zij bij graafwerkzaamheden
op serviesgoed en andere persoonlijke bezittingen
van deze joodse familie de Jong
ooit ingegraven om te bewaren en veilig te stellen
achtergelaten om door hen zelf later
weer gebruikt te kunnen gaan worden

helaas…het heeft niet zo mogen zijn
anderen hebben over hun leven
een beslissing genomen
hun levens stelde blijkbaar niets voor
maar het waren wel gewoon
onze Waspikse dorpsgenoten
dorpsgenoten die we vanavond herdenken.

4 mei 2018
Yvonne Severs