Zo ver weg en toch zo dichtbij

IMG_6684

Zo dichtbij in ieders geheugen
liggen nog de gruwelijke gedachten
opgedaan tijdens die jaren van bezetting
en het ontnemen van de vrijheid.
Langzaam maar zeker wordt het dagelijkse leven
in dorpen en steden weer opgebouwd
en wordt er in vrijheid samen geleefd en samen gewoond.

Jonge mannen met mooie idealen
ook in ons dorpje Waspik.
Hier groeit André Brokx op
samen met zijn zus en broer Jan
hun ouderlijk huis staat op de plek
waar wij ons nu met elkaar bevinden.
André is geboren op 6 juli 1923
als jongste zoon van Anton en Helena Brokx-Smits.

Een jongen met ambities
steeds met een sympathieke glimlach op zijn gezicht
een voorbeeld van studie-ijver en plichtsbetrachting
zo wordt hij later omschreven door de directeur
van de RK. HBS in Waalwijk, waar André zijn HBS-B diploma behaalt.

In de winter van ’44 –’45 steekt hij
als jonge knul van 21 jaar
vanuit het bevrijde Zuiden over naar Engeland.
Als Nederlandse Oorlogsvrijwilliger
volgt hij een opleiding tot vlieger
bij de Britse Royal Air Force
en na een 3 jarige opleiding ontvangt hij
uit handen van Prins Bernhard zijn vliegbrevet
en wordt omschreven als
een sportieve, kundige en nauwgezet piloot.

Vanaf januari 1948 dient André
bij de Nederlandse Militaire Luchtmacht in Nederlands-Indië.
In zijn P-51 Mustang maakt hij vele vluchten
over het gebied, waar Nederlandse jonge mannen
met hem zijn gedetacheerd om orde en rust te handhaven.

Op 10 oktober 1949
vlak voor zijn voorgenomen terugkeer
naar zijn geliefde vaderland
stijgt André op voor een vlucht van Medan op Sumatra
naar Bandoeng op Java
deze eindbestemming heeft hij echter nooit gehaald.

Het thuisfront krijgt het verschrikkelijke nieuws
van zijn vermissing in dat land ver overzee.
Pas 3 jaar later worden de wrakstukken
van zijn vliegtuig door inlanders ontdekt
in de moerassen van Sumatra.
André zijn lichaam, een jonge man van 26 jaar
wordt geborgen en met militaire eer
ter aarde gesteld in Tjililitan

In de jaren ’46 tot ’49 worden maar liefst
95.000 dienstplichtigen en 25.000 oorlogsvrijwilligers
naar Nederlands-Indië gestuurd
om de verstoorde rust en orde te herstellen.
Jonge mannen met hun eigen idealen
één van hen is Jan van Erp
zoon van Jacobus en Huiberdina van Erp – Broekhoven
opgegroeid op de Vaortkaant.
Als 21 jarige knul komt hij als dienstplichtige
bij de Stoottroepen in Nijmegen terecht
en in 1947 wordt Jan naar Indië uitgezonden.

Onwennig, niet wetende wat hen daar te wachten staat
nemen vele jonge mannen uit ons dorpje Waspik
afscheid van familie, vrienden en buren
met tranen in de ogen zwaaien vaders hun zonen uit.
Na een bootreis van meer dan 20 dagen
wordt voet aan wal gezet en komen ze terecht
in een oerwoud van lichamelijke
en zo blijkt later, vooral psychische, ontberingen.

Jan en zijn kameraden weten van toeten noch blazen
zo redeneren ze achteraf
uit de klei getrokken en op pad gestuurd
brieven en ingesproken grammofoonplaten
van het thuisfront houden hen op de been.
De gruwelen komen op hun netvlies te staan
kunnen tot op heden vaak niet eens
uitgesproken worden in woorden
spelen zich alleen af in nachtmerries
en in de stiltes van gedachten
in lichamen die wel terug zijn gekomen
maar die hun ziel achter hebben moeten laten
onze broers, onze vaders, onze opa’s
jonge mannen, getekend voor altijd.

Twee jaar verblijft Jan van Erp in deze hel
en vlak voor zijn terugkeer naar het doodgewone,
boerse, landelijke maar inmiddels ontzettend geliefde Waspik
slaat voor hem het noodlot toe.

De auto waarin ze rijden moet plotseling remmen
en het geweer van een kameraad gaat daarbij af
Jan wordt getroffen in zijn lever.
Op 12 april overlijdt hij in het militaire ziekenhuis in Padang
een jonge man van 23 jaar
de leeftijd van mijn kind, uw kleinkind.

Zijn lichaam wordt te rusten gelegd
op het Nederlandse ereveld “Leuwigajeh” te Cimahi
André zijn lichaam wordt herbegraven
op het ereveld “Menteng Pulo” in Jakarta.

Voor hun familie en voor ons als gemeenschap
….. zo ver weg…..
Gewone jonge mannen met hun eigen idealen
vol levensplannen in een mooie toekomst
gevallen voor het vaderland

Gedenken doen wij hen hier
….dichtbij….
op onze begraafplaatsen
bij het graf van hun ouders.

Gedenken doen wij hen hier
…dichtbij….in de straten
die naar deze twee jonge mannen zijn genoemd
daar wordt in vrijheid gewoond
en met elkaar samen geleefd

Dit is een vrijheid die we niet alleen mogen koesteren
maar zeer zeker ook moeten bewaren
een vrijheid waarin we vol verdraagzaamheid
open moeten staan voor de ander.
Die boodschap zijn wij verplicht
uit te dragen en door te geven
uit naam van allen
die zijn gevallen voor het vaderland
zo ver weg en maar ook zo dichtbij.

“Zo ver weg en toch zo dichtbij”
4 mei 2016 Dodenherdenking Waspik
Yvonne Severs